από την Μητρόπολη Σάμου και Ικαρίας
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ὅπως ἐπισημαίνει ο εὐαγγελιστής Λουκᾶς στις Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (βλ. Πράξ. ι΄38),ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός «διῆλθεν εὐεργετῶν καί ἰώμενος» ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἀνεξαρτήτως φυλῆς, ἐθνότητας, χρώματος ἤ θρησκείας. Γι’ αὐτό θεράπευσε καί τούς δέκα λεπρούς, μεταξύ τῶν ὁποίων ἦταν κι ἕνας Σαμαρείτης, ἐνῶ οἱ ὑπόλοιποι ἑννέα ἦταν Ἰουδαῖοι.
Τό ἐκπληκτικό ὅμως εἶναι ὅτι ὁ Σαμαρείτης, τόν ὁποῖον περιφρονοῦσαν οἱ Ἰουδαῖοι καί τόν ἐχθρεύονταν, ἦταν ὁ μόνος, πού ἐπέστρεψε γιά νά εὐχαριστήσει μέ εὐγνωμοσύνη τόν Χριστό, ἐνῶ οἱ ἄλλοι καίτοι ὁμοεθνεῖς καί συμπατριῶτες τοῦ Χριστοῦ δέν τό ἔπραξαν!
Κι ἄς μή βιαστοῦμε νά τούς κατηγορήσουμε, διότι κι ἐμεῖς, κάποιες φορές, ὅταν ἀντιμετωπίζουμε κάποιο σοβαρό πρόβλημα στή ζωή μας, προσευχόμαστε, κάνουμε διάφορα τάματα ζητώντας τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ κι ὅταν περάσει ἡ δοκιμασία μας, ἴσως ξεχνᾶμετόν Κύριο, τήν Παναγία ἤ τούς Ἁγίους μας,πρός τούς Ὁποίους προστρέξαμε.
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας ἑρμηνεύοντας τήν περικοπή αὐτή, ὁμιλοῦν κυρίως γιά τήν εὐγνωμοσύνη μέ τήν ὁποία πρέπει νά εὐχαριστοῦμε τόν Θεό γιά τίς δωρεές Του, θέτοντας παράδειγμα πρός ἀποφυγήν τούς 9 ἀγνώμονες πρώην λεπρούς καί παράδειγμα πρός μίμησιν τόν Σαμαρείτη.
Ἡ εὐγνωμοσύνη εἶναι μεγάλη ἀρετή καί εἶναι σωστό καί δίκαιο νά εἴμαστε πάντοτε εὐγνώμονες πρός ὅλους τούς εὐεργέτες μας καί προπάντων πρός τόν Θεό γιά τίς ἄπειρες εὐεργεσίες Του, γιά τίς ὁποῖες, δέν μποροῦμε νά Τοῦ ἀντιπροσφέρουμε τίποτε ἄλλο ἰσάξιο, παρά μόνον τήν ἄπειρη εὐγνωμοσύνη καί εὐχαριστία μας. Γι’αὐτό καί ἡ Θεία Λειτουργία ὀνομάζεται Θεία Εὐχαριστία, γιά νά ἐκφράζει τήν εὐχαριστία καί τήν εὐγνωμοσύνη τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ γιά ὅλες τίς δωρεές, μέ κορυφαῖα τήν δυνατότητα νά κοινωνεῖ τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματός Του καί νά ἑνώνεται μαζί Του.
Οἱ Ἅγιοι Πατέρες ὅμως, λαμβάνοντας ἀφορμή ἀπό τήν σημερινή εὐαγγελική περικοπή, μᾶς ὁμιλοῦν καί γιά τήν πνευματική λέπρα, ὅπως χαρακτηρίζουν τήν ἁμαρτία, ἀφοῦ ἐπικάθεται στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, προσβάλλοντάς τον καί ἐμποδίζοντας τήν ὑγιῆ καί σωτήρια σχέση του μέ τόν Σωτῆρα Χριστό. Καί ἐξαιτίας τῶν δύο μεγάλων σήμερα ἑορταζομένων Ἁγίων: Ἀθανασίου καί Κυρίλλου, Πατριαρχῶν Ἀλεξανδρείας, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίσθηκαν ἐναντίον τῶν αἱρέσεων, ὁ συλλογισμός μας προεκετείνει αὐτή τη συμβολική ἑρμηνεία στήν πνευματική λέπρα τῆς αἱρέσεως, ἡ ὁποία ἐπικάθεται στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, προσβάλλοντας τά ἀδύναμα στήν πίστη μέλη, ἐμποδίζοντας τήν κατά Χριστόν πρόοδο καί προκοπή τους καί θέτοντας ἐν ἀμφιβόλῳ τη σωτηρία τους.
Οἱ σήμερα λοιπόν ἑορταζόμενοι Ἅγιοι, ὁ Μέγας Ἀθανάσιοςὁ ὁποῖος ἔζησε τόν 4ο αἰῶνα καί ὁ Ἅγιος Κύριλλος, ὁ ὁποῖος ἔζησε τόν 5ο αἰῶνα, μέ τη ζωή, τούς πολυειδεῖς ἀγῶνες καί τήν διδασκαλία τους κατέστησαν ἰατροί τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, σέ συνέχεια τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Πρώτου καί Μεγάλου Ἰατροῦ τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μας.
Ἀμφότεροι οἱ Ἅγιοι ἀναδείχθηκαν Πατριάρχες Ἀλεξανδρείας καί ἐνεργώντας ὡς Ἐπίσκοποι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τῦπον καί τόπον τοῦ Χριστοῦ, καθάρισαν τήν λέπρα τῆς αἱρέσεως ἀπό τίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων. Μέ τήν σοφή διδασκαλία τους προσέφεραν μοναδική θεραπεία στούς πάσχοντες ἀπό τίς αἱρέσεις. Θεραπεύοντάς τους ἀπό τήν αἵρεση, τούς ἕνωσαν πάλι μέ τόν Χριστό, διά τῆς ὑγιοῦς πίστεως καί τῆς μυστηριακῆς ζωῆς τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Ἡ αἵρεση εἶναι ἡ χειρότερη ἔκφραση τῆς ἁμαρτίας, χειρότερη ἀκόμη καί ἀπό τά μεγάλα πάθη, πού πολεμοῦν τόν ἄνθρωπο, διότι διαχωρίζει πλήρως τόν ἄνθρωπο ἀπό τόν Χριστό, τόν ἀποκόπτει ἀπό τήν θεία Κοινωνία μαζί Του καί τόν ὁδηγεῖ στήν αἰώνια ἀπώλεια.Ὅλα τά πάθη παλεύονται μέ τήν χάρη τοῦ Θεοῦ κι ὁ ἄνθρωπος ἑνωμένος μέ τόν Χριστό, ἀγωνίζεται καί πολεμεῖ ἐναντίον τους. Ἀκόμη κι ἄν χάσει κάποιες μάχες, ὁ Χριστός δέν θά τόν ἀφήσει νά χάσει τόν πόλεμο ἐναντίον τοῦ διαβόλου, οὔτε θά τόν ἀφήσει νά χαθεῖ στήν ἀπώλεια. Γι’ αὐτό καί ὁ διάβολος μέσα ἀπό τίς αἱρέσεις, μπερδεύει τόν συλλογισμό τοῦ ἀνθρώπου, τόν ἀποκόπτει ἀπό τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ὥστε εὔκολα νά τόν ποδηγετεῖ πρός τήν ἀπώλεια.
Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ἀπό μικρός ἦταν φύση χαρισματική καί ἀντί παιχνιδιῶν, κατηχοῦσε καί βάπτιζε Χριστιανούς τούς συνομηλίκους του καί ἐμιμεῖτο τήν τέλεση τῆς θείας Λειτουργίας. Ἔζησε γιά μεγάλο διάστημα κοντά στόν Μέγα Ἀντώνιο, τοῦ ὁποίου συνέγραψε τόν βίο καί μεταλαμπάδευσε τό ἀσκητικό καί μοναστικό ἰδεῶδες του ἀκόμη καί ὅταν βρισκόταν ἐξόριστος στήν Δύση.
Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος δέν ἔλαβε ἁπλῶς μέρος στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο (325), ἀλλά παρότι Διάκονος, ἐντούτοις ἀναδείχθηκε «ἡ ψυχή» τῆς Συνόδου. Πρωτοστάτησε μέ δυνατό λόγο στίς θεολογικές συζητήσεις καί μέ ἀτράνταχτα ἐπιχειρήματα κατέδειξε τήν πλάνη καί τό ψεῦδος τῶν διδασκαλιῶν τοῦ Ἀρείου, ὁ ὁποῖος ὑποστήριζε ὅτι ὁ Χριστός δέν εἶναι Θεός, ἀλλά ἄνθρωπος ἁπλός, κτίσμα τοῦ Θεοῦ, τό ὁποῖο δημιουργήθηκε ἐν χρόνῳ καί ἑπομένως, ὅπως ὅλα τα κτίσματα, ἔχει ἀρχήκαί τέλος. Αὐτό δυστυχῶς ὑποστηρίζουν μέχρι σήμερακαί οἱ Χιλιαστές Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ.
Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος ΔΙΑΚΗΡΥΤΤΕΙ μέ σαφήνεια στούς αἰῶνες, ὅτι ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἄναρχος καί ἄκτιστος, Ὁμοούσιος μέ τόν Πατέρα, Θεός ἀληθινός ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐν χρόνῳ ἔγινε καί Ἄνθρωπος ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου, ὅπως ὁμολογοῦμε καί στό Σύμβολο τῆς Πίστεως ἀπό τότε.
Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος χαρακτηριστικά ἔλεγε: «Ὁ Πατήρ, διά τοῦ Υἱοῦ, ἐν Ἁγίω Πνεύματι ἐνεργεῖ καί δίδει τά πάντα», ὥστε πιστεύουμε σέ Ἕνα Θεό, πού διακρίνεται σέ τρία θεϊκά Πρόσωπα, τόν Πατέρα, τόν Υἱό καί τό Ἅγιο Πνεῦμα.
Ὁ Ἅγιος Κύριλλος γεννήθηκε στὴν Ἀλεξάνδρεια ἀπὸ Ἕλληνες εὔπορους γονεῖς τὸ 370 μ.Χ.Ἔζησε ἐπὶ βασιλείας Θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ καὶ ἔλαβε μεγάλη θεολογικὴ μόρφωση, ὥστε γρήγορα ἀναδείχθηκε Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας. Ἐκεῖνος ὑπῆρξε ἡ «ψυχή» τῆς Γ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου τό 431 μ.Χ. στὴν Ἔφεσο, ἀφοῦ ὡς Πρόεδρός της συνετέλεσε νὰ γκρεμιστοῦν οἱ κακοδοξίες του δυσσεβοῦς Νεστορίου, ὁὁποῖος προεκτείνοντας τή διδασκαλία τοῦἈρείου, ἔλεγε ὅτι ἡ Παναγία γέννησε ἕνα ἁπλό ἄνθρωπο, γι’ αὐτό καί Τήν ὀνόμαζε Χριστοτόκο. Ὁ Ἅγιος Κύριλλος μέ τά σοφά θεολογικά του ἐπιχειρήματα ΑΚΥΡΩΣΕ τήν βλάσφημη αὐτή διδασκαλία και ΔΙΑΚΗΡΥΞΕ, ὅτι ἡ Παναγία γέννησε τόν Θεάνθρωπο Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος εἶναι τέλειος Θεός και τέλειος Ἄνθρωπος και γι’ αὐτό ὀνομάζουμε την Παναγία ΘΕΟΤΟΚΟ, ὅρο τόν ὁποῖο ἱστορικά πρῶτος εἰσήγαγε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος.
Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,
Ἄς εἴμαστε εὐγνώμονες πρός τόν Φιλάνθρωπο Κύριο γιά τίς δωρεές τῆς ἀγάπης Του, ἀλλά καί γιά τούς Ἁγίους, τούς ὁποίους σέ κάθε γενιά καί τόπο ἀναδεικνύει γιά τήν πνευματική μας φροντίδα καί θεραπεία καί ἐν τέλει τη σωτηρία μας. Πέρα ἀπό τήν εὐγνωμοσύνη μας ὅμως, ἄς ἐντείνουμε τήν προσοχή μας στις αἱρέσεις,τήν πνευματική αὐτή λέπρα, πού καιροφυλακτεῖ γιά νά πλήξει τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί νά ὁδηγήσει τούς ἀνθρώπους στήν ἀπώλεια.
Σέ κάθε θεία Λειτουργία ἡ Ἐκκλησία, δηλαδή ὅλοι ὅσοι ἀποτελοῦμε τό Σωμα τοῦ Χριστοῦ προσεχόμαστε «ὑπερ τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως», ἐννοώντας ἀκριβῶς τήν ἐπιστροφή ὅσων πλανήθηκαν ἀπό τίς αἱρέσεις, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ Μέγας Βασίλειος στήν Ἁγία ἀναφορά Του.
Οἱ Ἅγιοι Πατέρες κάθε ἐποχῆς, ὁριοθετοῦν καί διακηρύττουν τήν Ὀρθόδοξη πίστη, συμβάλλοντας καθοριστικά στή θεραπεία τῶν αἱρέσεων, ἄν ὁ ἄνθρωπος βέβαια θέλει νά σωθεῖ καί ἀξιοποιήσει μέ εὐγνωμοσύνη τη θεία αὐτή δωρεά. Γιά νά ἐκτιμήσουμε δέ, αὐτή τήν θεία δωρεά, ἄς γνωρίζουμε ὅτι ὁ ἀγῶνας τῶν Ἁγίων Πατέρων λαμβάνει διαστάσεις καί χαρακτῆρα Σταυροῦ. Σέ πολλές περιπτώσεις τούς κόστιζε τη ζωή τους ὁλόκληρη. «Γλυκό ψωμί δέν ἔφαγαν», σχεδόν ποτέ, ὅπως χαρακτηριστικά λέει ὁ λαός, θυσιάζοντας τά πάντα γιά τήν ἀγάπη καί τήν δόξα τοῦ Χριστοῦ.
Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος, 16 ἀπό τά 46 χρόνια τῆς Πατριαρχείας του τά πέρασε στήν ἐξορία χωρίς νά σταματήσει νά μάχεται ὑπέρ τῆς Ἀληθείας καί ἐναντίον τῆς αἱρέσεως. Ἀναγκάστηκε νά διαμένει ἀκόμη καί σέ τάφους γιά νά διασώζεται ἀπό τήν ἐχθρική διάθεση καί τή μανία τῶν αἱρετικῶν καί ἔλεγε πάντα μέ αἰσιοδοξία: «Νεφύδριον ἐστίν καί θάττον παρελεύσεται» δηλ. Σύννεφο εἶναι, ποῦ φέρνει βροχή καί γρήγορα θά περάσει, ἀρδεύοντας ἔτσι τή ζωή του μέ τήν ἐλπίδα τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς! Γιά αὐτό ἡ Ἐκκλησία μας τόν ὀνόμασε «Μέγα» κιὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τόν ἐγκωμίασε ταυτίζοντας τόν μέ τήν ἀρετή, λέγοντας: «Ἐπαινώντας τόν Ἀθανάσιο, θά ἐπαινέσω τήν ἀρετή. Γιατί Ἀθανάσιος καί ἀρετή εἶναι τό ἴδιο πράγμα. Ὅταν ἀναφέρομαι σ’ αὐτόν, τήν ἀρετή ἐπαινῶ.»
Ὁ Ἅγιος Κύριλλος πάλι,ἀφοῦ πατριάρχευσε γιὰ 32 περίπου χρόνια, ἀποκλήθηκε γιά τούς ἀγῶνες καί τήν ὑπομονή του, ὡς«σφραγῖδα τῶν Πατέρων».
Ἄς ἔχουμε τήν εὐχή καί τίς πρεσβεῖες τῶν δύο μεγάλων Ἁγίων μας καί κυρίως ἄς ἀποκτήσωμε εὐγνώμονα καρδίαν πρός τόν Κύριο«κατά πάντα καί διά πάντα».Ἀμήν.
