“Το Τροπάριο της Κασσιανής”: Κατανυκτική ατμόσφαιρα στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γεωργίου Ναυπλίου

Στο τέλος της Ιερής Ακολουθίας και σε ένα ναό ασφυκτικά γεμάτο ναό , ο πρωτοψάλτης του ιερού ναού και πρόεδρος του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Αργολίδας Δημήτριος Καρκαλάτος, έψαλλε το Tροπάριο της Κασσιανής.

Το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης ψάλλετε στις εκκλησίες ο όρθρος της Μεγάλης Τετάρτης. Το τελευταίο τροπάριο στην ακολουθία είναι της ευσεβούς και λογίας ποιήτριας του Βυζαντίου Κασσιανής. «Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή, την σην αισθομένη θεότητα, μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν, οδυρομένη, μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει…».

Η μοναχή Κασσιανή, ή Κασσία, ή Ικασία, γεννήθηκε περίπου στα 810 μ.Χ και συμμετείχε στην αντίσταση κατά των εικονομάχων. Η πένα της, που ήταν απαράμιλλη, συνέτεινε στο να επισκιαστούν οι σύγχρονές της υμνογράφοι- μελωδοί. Θεωρείται η πλέον επιφανής γυναίκα μελωδός στο Βυζάντιο.

Η Κασσιανή πριν γίνει μοναχή, ήταν ανάμεσα στις παρθένες ευγενικής καταγωγής που συνάντησε ο Θεόφιλος για να επιλέξει ανάμεσά τους την μέλλουσα σύζυγό του. «Εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα» (από τη γυναίκα πηγάζουν τα κακά) της είπε ο αυτοκράτορας, έχοντας υπόψη του την Εύα. Εκείνη είχε άποψη και την είπε: «αλλ’ ως εκ γυναικός πηγάζει τα κρείτω» του απάντησε (αλλά και από τη γυναίκα πηγάζουν τα καλά) έχοντας στο νου της την Παναγία.

Αυτή όμως η πράγματι έξυπνη απάντηση χαρακτηρίσθηκε από τον Θεόφιλο ότι περιείχε και κάποια προπέτεια και επιπολαιότητα, οπότε έδωσε το μήλο στην επίσης ωραία, αλλά και σεμνή Θεοδώρα.Η Κασσιανή απογοητεύθηκε από την αποτυχία της και πήρε την απόφαση να αποτραβηχτή από τον κόσμο και να μονάση.

Έκτισε με δικά της χρήματα ένα μοναστήρι, που πήρε αργότερα το όνομά της, ντύθηκε το μοναχικό σχήμα και αφιερώθηκε στη λατρεία του Χριστού και στην ποίηση, συνδυάζοντας έτσι τη βαθειά ευσέβεια και την κλίση της στα γράμματα. Λέγεται μάλιστα ότι μετά την αποτυχία της είπε: «Επειδή δεν έγινα βασίλισσα του προσκαίρου τούτου κόσμου, θα γίνω υπήκοος της αιωνίας Βασιλείας του Χριστού».

Λέγεται ότι ο έρωτα του Θεόφιλου με την Κασσιανή δεν έσβησε ποτέ και υπάρχει ένας θρύλος σχετικός με το Τροπάριο: εκείνη ήταν στη μονή και το έγραφε, οπότε έμαθε ότι έρχεται ο βασιλιάς. Όταν άκουσε τα βήματά του, έφυγε, αφήνοντάς το μισοτελειωμένο.

Τότε εκείνος πήρε το φτερό, το βούτηξε στη μελάνη και έγραψε επάνω στο αναλόγιό της, συμπληρώνοντας το ποίημα: «ων εν τω παραδείσω Εύα το δειλινόν, κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα, τω φόβω εκρύβη» (ενώ ήταν στον Παράδεισο η Εύα το δειλινό, άκουσε κρότο και κρύφτηκε από φόβο).

Εκείνη δεν διέγραψε τη φράση, αντίθετα συνέχισε και ολοκλήρωσε το έργο της. Κατά τον Βυζαντινολόγο Κρουμβάχερ: «H Κασσιανή ήταν μία εξαίρετη μορφή και ότι το έργο της το διακρίνει ισχυρά πρωτοβουλία, βαθεία μόρφωσις, αυτοπεποίθησις και παρρησία. Πολύ συναίσθημα και βαθεία θεοσέβεια». Και ο Σωφρόνιος Ευστρατιάδης αναφερόμενος στο έργο της είπε : «Το χαρακτηρίζει γλυκύτης μέλους ακορέστου».

Ο Iερός Ναός του Αγίου Γεωργίου χρονολογείται στον 16o αι. και πρόκειται για πρώην οθωμανικό τέμενος (Α΄ περιόδου Οθωμανικής κατάκτησης), το οποίο μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό κατά την Β΄ περίοδο της Ενετοκρατίας στο Ναύπλιο (1686 – 1715), με επέκταση προς ανατολάς.

Ακολούθησαν δύο ακόμη διαδοχικές εναλλαγές στην λατρευτική του χρήση, η πρώτη κατά την Β΄ περίοδο της Τουρκοκρατίας (τέμενος) και η δεύτερη αμέσως μετά το 1821 (ορθόδοξος ναός).

Η σημερινή του μορφή, ολοκληρώθηκε με την νεοκλασική προσθήκη προς δυσμάς, που πραγματοποιήθηκε κατά το έτος 1834. Η φάση αυτή περιλαμβάνει ισόγεια στοά ανοικτή προς την πλατεία, νάρθηκα και κωδωνοστάσιο.

Οι τοιχογραφίες του ναού φιλοτεχνήθηκαν στις αρχές του 18ου αιώνα. Νότια του ναού σώζεται κτήριο, το οποίο αποτελεί αξιόλογο δείγμα αρχιτεκτονικής της Β΄ περιόδου της Ενετοκρατίας.