ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΟΣΙΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ
Πολλά εἶναι τά πάθη πού ἔχει νά ἀντιμετωπίσει ὁ ἀγωνιζόμενος Χριστιανός. Μάλιστα, κάποια ἀπό αὐτά εἶναι καλά κρυμμένα μέσα μας καί ἀγνοοῦμε τήν ὕπαρξή τους. Ἕνα ἀπό αὐτά εἶναι ἡ πνευματική ἀσθένεια τοῦ φαρισαϊσμοῦ. Πρόκειται γιά μία φοβερή ἀρρώστια τῆς ψυχῆς. Πῆρε τό ὄνομά της ἀπό τούς Φαρισαίους, γιατί αὐτό κυρίως τούς διέκρινε. Ὅλοι μας διακατεχόμεθα, ἄλλος περισσότερο κι ἄλλος λιγότερο, ἀπό αὐτή τήν πνευματική ἀσθένεια. Νά, κάποια ἀπό τά χαρακτηριστικά της:
Κατεξοχήν γνώρισμα τοῦ φαρισαϊκοῦ τύπου εἶναι ἡ κενοδοξία καί ἡ ματαιοδοξία. Τοῦ ἀρέσει νά προβάλλει τόν ἑαυτό του στούς ἄλλους. Τοῦ ἀρέσει νά μιλάει γιά τά καλά του ἔργα. Ψάχνει εὐκαιρία νά ἀποδείξει στόν κόσμο πόσο καλός εἶναι. Κι αὐτό, διότι ἐπιθυμεῖ νά τόν δοξάζουν οἱ ἄνθρωποι. Νά τόν θαυμάζουν καί νά τόν ἐπαινοῦν γιά τήν ἀρετή του. Ὁ Θεός ὅμως προστάζει νά περιφρονοῦμε τή δόξα τῶν ἀνθρώπων. Ὁ εὐαγγελικός λόγος μιλάει γιά ταπείνωση, γιά ἐν κρυπτῷ ζωή, ὄχι γιά αὐτοπροβολή καί διαφήμιση.
Ὁ σύγχρονος Φαρισαῖος εἶναι Χριστιανός τῶν τύπων. Ἑστιάζει στήν ἐξωτερική ἐφαρμογή τοῦ θρησκευτικοῦ νόμου. Μιλάει γιά τόν νόμο τοῦ Θεοῦ, ὄχι ὅμως ὡς ἐμπειρία ζωῆς, ἀλλά σάν ἕνα ἠθικό καί διανοητικό σύστημα.
Μπορεῖ νά συμμετέχει στά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, νά τηρεῖ τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. Δέν τό κάνει ὅμως, ἐπειδή ἔνιωσε τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί δέν θέλει νά στενοχωρήσει τόν Θεό μέ τίς ἁμαρτίες του. Ἀντλεῖ εὐχαρίστηση ἀπό τήν ἱκανότητά του νά εἶναι ἠθικός, ὄχι ἀπό τήν προσωπική του σχέση μέ τόν Θεό. Δέν στηρίζεται στή χάρη τοῦ Θεοῦ, τήν ὁποία καί παντελῶς ἀγνοεῖ, ἀλλά στίς δικές του δυνάμεις, στή δική του ἠθική.
Νοιάζεται κυρίως γιά τήν καλή εἰκόνα τοῦ ἑαυτοῦ του πρός τούς ἄλλους. Δέν νοιάζεται, ἐάν πέσει στά μάτια τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό, ὅταν ἁμαρτήσει, αἰσθάνεται ὅτι χάνει τήν ἀξιοπρέπειά του. Δέν νιώθει ὅτι χάνει τή χάρη τοῦ Θεοῦ. Πρόκειται γιά μία πνευματική ὑποκρισία.
Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί θεωροῦν τούς ἑαυτούς τους σοφούς καί διακριτικούς. Ξέρουν ποιό εἶναι τό σωστό καί ποιό τό λάθος, ποιό εἶναι τό ἠθικό καί ποιό τό ἀνήθικο· ποιός εἶναι ὁ ἁμαρτωλός καί ποιός ὁ ἐνάρετος. Στηρίζονται στήν ὑποτιθέμενη δικαιοσύνη τους, γιά νά κατακρίνουν τούς ἄλλους. Τηροῦν μέ σχολαστικότητα τόν νόμο, ὄχι γιά νά μήν ἁμαρτήσουν οἱ ἴδιοι, ἀλλά γιά νά κατακρίνουν τούς ἄλλους. Κατάκριση καί φαρισαϊσμός πᾶνε μαζί.
Ὡστόσο, ἡ ἀρετή μας εἶναι κατά Θεόν, ὅταν συνοδεύεται ἀπό μακροθυμία καί ἀπό ἀγάπη γιά τόν πλησίον. Ὅταν συνοδεύεται ἀπό σκληροκαρδία καί κατάκριση γιά τόν ἄλλο εἶναι ψεύτικη. Ὁ Θεός θέλει νά ἀγαπᾶμε τούς ἁμαρτωλούς, νά τούς συμπονᾶμε, νά τούς ἀγκαλιάζουμε καί ὄχι νά τούς περιφρονοῦμε καί νά τούς καταδικάζουμε, στό ὄνομα μάλιστα τῆς δικῆς μας δικαιοσύνης. Ὁ Χριστός ἦρθε γιά τούς ἁμαρτωλούς.
Ἄλλο χαρακτηριστικό τοῦ φαρισαϊκοῦ τύπου εἶναι ὁ σκανδαλισμός του. Ἡ ἁμαρτία τοῦ ἄλλου ὑπερβαίνει τά ὅρια τῆς δικῆς του ἠθικῆς. Δέν μπορεῖ νά τήν ἀντέξει. Κι ἔτσι σκανδαλίζεται. Ὅ,τι πάθαιναν οἱ Φαρισαῖοι. Σκανδαλίζονταν, ὅταν ἔβλεπαν τόν Χριστό νά συντρώγει μέ τούς τελῶνες καί τούς ἁμαρτωλούς. Σκανδαλίζονταν, ὅταν Τόν ἔβλεπαν νά κάνει θαύματα ἡμέρα Σάββατο. Ὁ σκανδαλισμός ἀποτελεῖ ἔνδειξη ὅτι δέν εἴμαστε καλά στερεωμένοι στήν πίστη μας. Ὅτι δέν ἔχουμε ἐπίγνωση τί πραγματικά εἴμαστε, δηλαδή πόσο ἁμαρτωλοί εἴμαστε.
Ἐπιπλέον, ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἐπειδή ἐφαρμόζει τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ, νομίζει ὅτι εἶναι καλός. Κι ἔτσι δικαιώνει ὁ ἴδιος τόν ἑαυτό του. Ἱκανοποιεῖται μέ τήν σκέψη ὅτι τά καταφέρνει, ὅτι δέν εἶναι σάν τούς ἄλλους. Ἔχει τήν ἐντύπωση ὅτι ἔχει πάντα δίκαιο καί κρίνει τίς καταστάσεις, ἔτσι ὅπως φαίνονται, ὄχι ὅπως πραγματικά εἶναι. Δέν μπορεῖ νά βγεῖ ἀπό τή δική του λογική. Δέν συνειδητοποιεῖ ὅτι τό μέτρο τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ δέν ἔχει καμιά σχέση μέ τήν ἀνθρώπινη λογική.
Κι ἕνα τελευταῖο σύμπτωμα τοῦ φαρισαϊσμοῦ εἶναι ὁ «ζῆλος οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν» (Ρωμ. ι΄ 2). Μᾶς πιάνει ὁ ζῆλος νά σώσουμε τόν Θεό ἀπό τούς ἀντιχρίστους, νά σώσουμε τήν Ἐκκλησία ἀπό τούς ἐχθρούς της. Εἶναι στήν πραγματικότητα ἄλλος ἕνας «ὡραῖος» τρόπος γιά νά κατακρίνει κανείς τόν πλησίον, προφασιζόμενος τή διαφύλαξη τῆς πίστης καί τήν ὑπεράσπιση τοῦ Θεοῦ. Ἐνῶ κρύβει καλά τά δικά του πάθη –μᾶλλον οὔτε κἄν τά βλέπει–, ἀγωνίζεται δῆθεν γιά τήν ὑπεράσπιση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Ὅμως, μέ τόν ἄκριτο ζῆλο του, ὄχι μόνο δέν γιατρεύει τούς ἄλλους, ἀρρωσταίνει κι ὁ ἴδιος.
Τελικά πίσω ἀπό τό προσωπεῖο τοῦ καλοῦ καί δίκαιου Χριστιανοῦ ὑπάρχει μία προβληματική κατάσταση. Κρύβονται οἱ ἐνοχές μας, οἱ μειονεξίες, τά ἐλαττώματα, οἱ φόβοι καί οἱ ἀνασφάλειές μας.
Κι ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἀγωνίζεται πνευματικά, ὅμως ἐξαιτίας τῆς ὑποκρισίας του ὁ ἀγῶνας του ἔχει τά ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ζεῖ χωρίς χαρά, χωρίς ἀνάπαυση, χωρίς εἰρήνη Θεοῦ. Δέν μπορεῖ νά προκόψει πνευματικά, καθώς ἡ ψυχή του εἶναι σάν ἕνα ἄκαρπο δένδρο.
Νά, οἱ καρποί πού δίνει ὁ φαρισαϊσμός στήν ψυχή: νέκρα, ἐγωισμό, ὑπερηφάνεια, μῖσος, ἔλλειψη μετανοίας, ἀποστροφή καί κατάκριση τοῦ πλησίον. Πρόκειται γιά ἕνα πνευματικό ναυάγιο.
Φάρμακο γιά τήν ἀσθένεια τοῦ φαρισαϊσμοῦ εἶναι ἡ ταπείνωση, ἡ αὐτομεμψία, ἡ ἐπιείκεια στόν ἁμαρτωλό καί ἡ συνειδητοποίηση ὅτι δέν μᾶς σώζουν οἱ καλές μας πράξεις, μᾶς σώζει μόνο τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Νά μποῦμε στή διαδικασία νά δοῦμε ποιοί πραγματικά εἴμαστε, πόσο ἁμαρτωλοί εἴμαστε.
Μή διστάσουμε νά ἀποτινάξουμε ἀπό πάνω μας τό ροῦχο αὐτό τοῦ διαβόλου, προκειμένου νά ἀποκαλυφθεῖ μέσα μας ἡ ἀληθινή ἐν Χριστῷ ζωή.
