Μητρόπολη Ναυπάκτου: Μαθητικός Λογοτεχνικὸς Διαγωνισμὸς Τριῶν Ἱεραρχῶν 2026

Η Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου με την ευκαιρία της ετήσιας εορτής των Τριών Ιεραρχών, των προστατών της παιδείας μας, προκηρύσσει και εφέτος Μαθητικό Λογοτεχνικό Διαγωνισμό (Διηγήματος και Ποιήματος), για τους μαθητές των Γυμνασίων και των Λυκείων της περιφερείας της, σε συνεργασία με την Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αιτωλοακαρνανίας.

Θέμα του εφετινού διαγωνισμού

Το Γενικό θέμα του εφετινού διαγωνισμού είναι: «Ναυπάκτιοι “Ἐλεύθεροι Πολιορκημένοι” στην Έξοδο του Μεσολογγίου».

Το 2026 θα εορτασθούν τα διακόσια χρόνια από την ηρωική έξοδο των «ελεύθερων πολιορκημένων» του Μεσολογγίου. Επίκεντρο των εορτασμών θα είναι η Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου. Όμως πολιορκημένοι στο Μεσολόγγι ήταν και πολλοί αγωνιστές από την περιοχή της Ναυπακτίας, όπως και από άλλα μέρη της Ελλάδος. Επίσης πολλοί «εξοδίτες», κυρίως Σουλιώτες, μετά την απελευθέρωση της Ναυπάκτου ήλθαν και κατοίκησαν στην Ναύπακτο, οπότε πολλοί από τους σημερινούς κατοίκους της Ναυπάκτου έχουν ρίζες στους ηρωικούς εξοδίτες του Μεσολογγίου.

Η έξοδος του Μεσολογγίου έγινε στις 10 Απριλίου 1826, όταν οι «ελεύθεροι πολιορκημένοι», όπως τους χαρακτήρισε ο Διονύσιος Σολωμός, έφτασαν στα όρια της ανθρώπινης αντοχής. Επέλεξαν την ηρωική έξοδο, αντί της παράδοσης. Μετέτρεψαν μια στρατιωτική ήττα σε παγκόσμιο σύμβολο ηθικής νίκης και ελευθερίας, συγκινώντας και ενισχύοντας και το φιλελληνικό κίνημα της Ευρώπης.

Στοιχεία για διερεύνηση και έμπνευση:

1. Ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός στο έργο του «ελεύθεροι πολιορκημένοι», ύμνησε το Μεσολόγγι ως πανανθρώπινο σύμβολο αγάπης των Ελλήνων για την ελευθερία.
2. Το σύνθημα «ελευθερία ή θάνατος» είναι ιστορικό αλλά έχει θεολογική βάση. Αναφέρεται στην υπέρβαση της βιολογικής ζωής, την οποία δουλώνουν δυνάστες, αλλά και πάθη. Ο απόστολος Παύλος έλεγε: «καθ᾿ ἡμέραν ἀποθνήσκω»(Α Κορινθ. 15,31), και αλλού γράφει: «ἀεὶ γὰρ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εἰς θάνατον παραδιδόμεθα διὰ ᾿Ιησοῦν, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ φανερωθῇ ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν»(Β΄ Κορινθ. 4,11). Η αυταπάρνηση συνδέεται με την αγάπη της αληθινής ζωής, όπως μας την φανέρωσε και μας την δίνει ο Χριστός. Στους Γαλάτες επίσης γράφει: «Ὑμεῖς γὰρ ἐπ’ ἐλευθερίᾳ ἐκλήθητε, ἀδελφοί· μόνον μὴ τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἀφορμὴν τῇ σαρκί, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις»(5,13). Δηλαδή, «εσείς, αδελφοί, έχετε κληθεί από τον Χριστό, να γίνετε και να μείνετε ελεύθεροι. Μόνον προσέξτε, μήπως αυτήν την ελευθερία την χρησιμοποιήσετε ως αφορμή για σαρκικές απολαύσεις. Τουναντίον θα πρέπει να υπηρετείτε ο ένας τον άλλον από αγάπη».
3. Η έννοια της ελευθερίας κατά την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοσή μας δεν αποτελεί ατομικό δικαίωμα. Είναι μια θεόσδοτη δωρεά. Ο Θεός ἐπλασε την φύση του ανθρώπου αυτεξούσια.
4. «Από την 88η έως και την 90η στροφή του “Ύμνου εις την ελευθερίαν” αναφερόμενος ο Διονύσιος Σολωμός σε επίθεση των Τούρκων εναντίον του Μεσολογγίου ξημερώνοντας Χριστούγεννα, παρουσιάζει την ελευθερία να μπαίνει μαζί με την θρησκεία μέσα στην Εκκλησία. Γράφει μιλώντας προς την Ελευθερία:

Η θρησκεία, κατά τον Σολωμό, «φωνάζει» στην Ελευθερία να σταθή «ολόρθη» στο απειλούμενο Μεσολόγγι και ενωμένη μαζί της (αυτό δηλώνει ο ασπασμός) «μπαίνει μες στην εκκλησιά». «Εκκλησιά» δεν είναι μόνον ο Ναός, είναι και όλος ο λαός που είναι μέσα. Το ποιητικά δοσμένο νόημα είναι ότι η πίστη κρατάει τον λαό όρθιο στον αγώνα της ελευθερίας. Η ποιητικότερη όμως έκφραση της πίστης του Σολωμού, στην οποία υπαινικτικά δηλώνεται ότι όλη η ζωή και η ανθοφορία της κτίσης είναι ο Χριστός, είναι οι στίχοι στους οποίους περιγράφει την ημέρα των Χριστουγέννων ως την «μέρα που άνθισαν οι λόγγοι για το τέκνο του Θεού». Άνθισαν εννοείται τα Χριστούγεννα, δηλαδή μέσα στον Χειμώνα, πράγμα που δηλώνει ανθοφορία που δεν ακολουθεί τους προφανείς νόμους της φύσεως, όπως η νίκη των Ελλήνων δεν μπορούσε να είναι αποτέλεσμα ανθρώπινων μόνον δυνατοτήτων».

5. Ο Χριστός διδάσκει ότι η ζωή έχει νόημα όταν είναι ελεύθερη από τον φόβο του θανάτου. «Μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεννόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι» (Ματθαίου 10,28).
6. Οι διδασκαλίες των Τριών Ιεραρχών για την ελευθερία, την ελληνική και την χριστιανική παιδεία, υπήρξαν οι πνευματικές βάσεις, που ενέπνευσαν και καθοδήγησαν αιώνες αργότερα τους αγώνες του ελληνικού έθνους για ελευθερία και ανεξαρτησία.
7. Στην εποποιία του Μεσολογγίου συνέβαλαν εκτός από τους Μεσολογγίτες και άλλοι αγωνιστές από την Αιτωλοακαρνανία, την Ναυπακτία, και από άλλες περιοχές της σημερινής Μητρόπολης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, όπως ο Ιωάννης Φαρμάκης, οι αξιωματικοί του Σιαφάκα, Μακρυγιάννης, Ντελιζάκης κ.α.

Στόχος του εφετινού διαγωνισμού

Με το θέμα του εφετινού διαγωνισμού η Ιερά Μητρόπολη θέλει οι μαθητές:

1. Να έλθουν σε επαφή με την ιστορία της εποποιΐας του Μεσολογγίου.
2. Να μελετήσουν την συμμετοχή των Ναυπακτίων στην αντίσταση του Μεσολογγίου και στην Έξοδο των υπερασπιστών του και να εμπνευστούν από τους αγώνες τους.
3. Να μελετήσουν το πνευματικό θεμέλιο του αγώνα για την ελευθερία, κυρίως μέσω της ιστορίας εκκλησιαστικών ανδρών, όπως ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ, που ήταν Επίσκοπος του Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Άρτης Πορφυρίου ή του Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Αμπελακιωτίσσης, Δαμιανού. Η σύνδεση των αγωνιστών με την Εκκλησία και τους ποιμένες της τους έδινε δύναμη να υπερβαίνουν εμπόδια που ήταν ανυπέρβλητα για τις φυσικές δυνάμεις του ανθρώπου.

Όροι συμμετοχής στον Διαγωνισμό

Στον Διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν μαθητές και μαθήτριες όλων των τάξεων των Γυμνασίων και Λυκείων (δημόσιων και ιδιωτικών) που βρίσκονται εντός των ορίων της Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, αλλά και των μαθητών και μαθητριών που κατοικούν εντός των ορίων της Μητροπόλεώς μας, αλλά το σχολείο στο οποίο φοιτούν βρίσκεται έξω από αυτά. Το θέμα του Διαγωνισμού είναι κοινό, αλλά οι μαθητές του Γυμνασίου θα αξιολογηθούν ξεχωριστά από τους μαθητές του Λυκείου και βεβαίως θα υπάρχουν ξεχωριστά βραβεία για κάθε βαθμίδα (Γυμνάσιο-Λύκειο).

Ο κάθε διαγωνιζόμενος μπορεί να συμμετάσχει στον Διαγωνισμό

–με ένα ΔΙΗΓΗΜΑ ή
–με ένα ΠΟΙΗΜΑ (σε παραδοσιακό ή ελεύθερο στίχο) ή
–με ένα ΔΙΗΓΗΜΑ και ένα ΠΟΙΗΜΑ (σε παραδοσιακό ή ελεύθερο στίχο).

Τα έργα πρέπει να είναι αδημοσίευτα, δακτυλογραφημένα ή χειρόγραφα. Τα χειρόγραφα θα πρέπει να είναι καθαρογραμμένα και ευανάγνωστα.

Για την τροφοδοσία της έμπνευσης των διαγωνιζομένων θα αναρτηθούν σε λίγες ημέρες στην ιστοσελίδα της Μητροπόλεώς μας (https://parembasis.gr) ορισμένα αντιπροσωπευτικά κείμενα. Οι διαγωνιζόμενοι είναι ελεύθεροι να χρησιμοποιήσουν και οποιαδήποτε άλλη πηγή, την οποία θα βρουν είτε σε βιβλιοθήκες είτε στο διαδίκτυο.

Τα έργα θα παραδοθούν στην Ιερά Μητρόπολη δια μέσου της Διεύθυνσης του Σχολείου τους ή απευθείας στα Γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως, το αργότερο μέχρι την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026. Οι διαγωνιζόμενοι θα αναγράφουν ευκρινώς τα εξής απαραίτητα στοιχεία τους: Ονοματεπώνυμο, Όνομα Πατέρα, Σχολείο, τάξη και τηλέφωνο επικοινωνίας. Προαιρετικά ταχυδρομική Διεύθυνση και ηλεκτρονική διεύθυνση (e-mail).

Τα γραπτά έργα των διαγωνιζομένων θα τα αξιολογήσει ειδική επταμελής Επιτροπή, που έχει ορίσει η Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, αποτελούμενη από φιλολόγους και θεολόγους και έναν εκπρόσωπο της Ιεράς Μητροπόλεως. Οι αξιολογητές, κατά την αξιολόγηση, δεν θα γνωρίζουν τα στοιχεία των διαγωνιζομένων.

Συνολικά θα δοθούν τα εξής βραβεία:

Για το διαγωνισμό Διηγήματος:

• 1 βραβείο, για μαθητή ή μαθήτρια του Γυμνασίου και
• 1 βραβείο, για μαθητή ή μαθήτρια του Λυκείου.

Για το διαγωνισμό ποιήματος:

• 1 βραβείο, για μαθητή ή μαθήτρια του Γυμνασίου και
• 1 βραβείο, για μαθητή ή μαθήτρια του Λυκείου

Τα βραβεία θα συνοδεύονται από ένα βιβλίο και χρηματικό ποσό.

Κατά την κρίση της Επιτροπής, θα δοθούν έπαινοι και σε άλλα έργα που θα διακριθούν, ενώ και σε κάθε διαγωνιζόμενο, ανεξάρτητα από την επίδοσή του, θα δοθεί αναμνηστικό δίπλωμα συμμετοχής. Η βράβευση θα γίνει στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Δημητρίου Ναυπάκτου, την παραμονή της Εορτής των Τριών Ιεραρχών, Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026, στίς 6:30 μ.μ., μετά τον Πανηγυρικό Εσπερινό της Εορτής (ο Εσπερινός αρχίζει στις 5:00 μ.μ). Τα έργα των μαθητών που θα προκριθούν για βράβευση θα ελεγχθούν με ειδικό πρόγραμμα που ανιχνεύει «επηρεασμούς» από την ΑΙ (τεχνητή ευφυΐα), διότι τα κείμενα που θα βραβευθούν θα πρέπει να έχουν γραφεί αποκλειστικά από τους μαθητές και να εκφράζουν την έμπνευσή τους.

Στοιχεία επικοινωνίας:

Για κάθε πρόσθετη πληροφορία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στα Γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως: Γ. Αθανασιάδη-Νόβα 1, πλατεία Λιμένος, Ναύπακτος (τηλ: 2634027207, υπόψη π. Θωμά Βαμβίνη, Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου, ηλεκτρονική διεύθυνση: imnab@otenet.gr).