Στόν Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναὸ Ἁγίου Σπυρίδωνος, στὴν Ἱερὰ Πόλη τοῦ Μεσολογγίου, πραγματοποιήθηκε τὴν Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026 ἡ δεύτερη Ἐπετειακὴ Γενικὴ Ἱερατικὴ Σύναξη τῶν Κληρικῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Προσκεκλημένος τοῦ Ποιμενάρχου κ. Δαμασκηνοῦ ἦταν ὁ Μητροπολίτης Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Ἴεροθεος, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε τὸ θέμα: «Φιλοθεΐα καὶ Φιλοπατρία – Ἀπὸ τὴν Ἀγάπη στὸν Θεό, στὴν ἀγάπη γιὰ τὴν Πατρίδα».
Προσφωνῶντας ὁ Ποιμενάρχης κ. Δαμασκηνός, τὸν Μητροπολίτη Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Ἰερόθεο τὸν καλωσόρισε μὲ θερμοὺς λόγους στὴν Ἱερὰ Μητρόπολη Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καὶ στὴν Ἱερὰ Πόλη τοῦ Μεσολογγίου, ποὺ ἑορτάζει τὴν συμπλήρωση 200 ἐτῶν ἀπὸ τὴν ἡρωικὴ Ἔξοδο τῆς Φρουρᾶς τῶν Ἐλευθέρων Πολιορκημένων καὶ τὸν εὐχαρίστησε, γιατί ἀνταποκρίθηκε στὴν πρόκληση τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, νὰ μιλήσει στὴν Ἐπετειακὴ Ἱερατικὴ Σύναξη.
«Εἴμαστε βέβαιοι, ὅτι εἶστε καὶ αἰσθάνεσθε οἰκεῖος σὲ ἕναν τόπο ποὺ σᾶς ἀγαπάει καὶ τὸν ἀγαπᾶτε πολύ, σὲ μιὰ Ἱερὰ Μητρόπολη, τὴν ὁποία τὴν γνωρίζετε καλά, ἀφοῦ τὴν ὑπηρετήσατε καὶ ὡς Τοποτηρητὴς γιὰ ἕνα ὁλόκληρο σχεδὸν ἔτος. Σήμερα, θὰ ἀπευθυνθεῖτε στὸ ἱερὸ σῶμα τῶν Κληρικῶν τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, τοὺς ὁποίους ἀγαπᾶτε, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἔλαβαν τὴν χάρη τῆς Ἱερωσύνης ἀπὸ τὰ τίμια χέρια σας καὶ μὲ τοὺς περισσότερους ἐξ αὐτῶν συνεργαστήκατε ἄψογα κατὰ τὴν διάρκεια τῆς εὐλογημένης Τοποτηρητείας σας. Σᾶς εὐχαριστοῦμε θερμά, διότι παρ ὅλο τὸ βεβαρυμμένο πρόγραμμά σας, ἤρθατε σήμερα στὴν Ἱερὰ Πόλη τοῦ Μεσολογγίου γιὰ νὰ ἀνταποκριθεῖτε στὴν ταπεινή μας πρόσκληση καὶ νὰ μᾶς μιλήσετε μὲ θέμα: «Φιλοθεΐα καὶ Φιλοπατρία – Ἀπὸ τὴν Ἀγάπη στὸν Θεό, στὴν ἀγάπη γιὰ τὴν Πατρίδα», ἀνέφερε μεταξὺ ἄλλων ὁ Μητροπολίτης Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας.
Λαμβάνοντας τὸν λόγο ὁ Μητροπολίτης Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Ἰερόθεος εὐχαρίστησε τὸν Μητροπολίτη Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Δαμασκηνὸ γιὰ τὴν πρόσκληση νὰ μιλήσει στὴν Ἐπετειακὴ Γενικὴ Ἱερατικὴ Σύναξη γιὰ θέμα ποὺ συνδέεται μὲ τὶς ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις γιὰ τὰ 200 χρόνια ἀπὸ τὴν ἡρωικὴ ἔξοδο τοῦ Μεσολογγίου. Ὁ Σεβασμιώτατος διάρθρωσε τὸ θέμα του σὲ πέντε ἑνότητες.
- Στὴν πρώτη ἑνότητα ἀνέλυσε τοὺς ὅρους φιλοθεΐα, φιλανθρωπία καὶ φιλοπατρία. Φιλοθεΐα εἶναι ἡ ἀγάπη στὸν Θεό, φιλανθρωπία εἶναι ἡ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο, καὶ τὰ δύο εἶναι ἀντίθετα τοῦ πάθους τῆς φιλαυτίας, ἡ ὁποία εἶναι μητέρα τῶν κακῶν. Ἡ φιλοπατρία εἶναι ἡ ἀγάπη στὴν Πατρίδα στὸν χῶρο ποὺ γεννηθήκαμε καὶ τὴν εὐρυτερη περιοχὴ ποὺ ζοῦμε, τὴν Ἐπαρχία καὶ τὸ Ἔθνος. Πρώτη Πατρίδα μας ἦταν ὁ Παράδεισος καὶ μετὰ ἡ χώρα ποὺ γεννηθήκαμε καὶ μεγαλώσαμε. Κατὰ τὸν Ἡρόδοτο τὸ κοινὸ γνώρισμα τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ Ἔθνους εἶναι τὸ ὅμαιμον, τὸ ὁμόγλωσσον καὶ τὸ ὁμότροπον.
- Στὴν δεύτερη ἑνότητα ἀνέλυσε πὼς προῆλθαν τὰ ὅρια τῶν Ἐθνῶν, ὅτι ὁ Θεὸς διευθύνει τὴν παγκόσμια ἱστορία, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶχε μιὰ ἰδιαίτερη Πατρίδα, ἀλλὰ τὸ ἔργο του ἦταν καὶ εἶναι παγκόσμιο. Μέσα σὲ αὐτὴν τὴν προοπτικὴ ἐργάσθηκαν οἱ Ἀπόστολοι, οἱ Ἅγιοι καὶ οἱ Πατέρες, δηλαδὴ ἀγαποῦσαν τὴν Πατρίδα τους, ἀλλὰ πάνω ἀπὸ ὅλα ἀγαποῦσαν τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄνθρωπο.
- Στὴν τρίτη ἑνότητα προσδιόρισε ποιά εἶναι ἡ δική μας πατρίδα, ἐδῶ ποὺ ζοῦμε. Εἴμαστε Ἕλληνες, Ρωμηοί, ποὺ σημαίνει ἔχουμε ἑλληνικὴ καταγωγή, μιλοῦμε τὴν Ἑλληνικὴ γλῶσσα, συγχρόνως εἴμαστε Ὀρθόδοξοι Χριστιανοὶ καὶ ἀνήκουμε στὴν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος. Ὡς μέλη τῆς Ἐκκλησίας συνδεόμαστε μὲ ὅλες τὶς ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, δὲν διακρινόμαστε ἀπὸ τὸν ἐθνοφυλετισμὸ ποὺ εἶναι αἵρεση στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, δηλαδὴ δὲν θέτουμε τὸ Ἔθνος πάνω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία.
- Στὴν τέταρτη ἑνότητα ἀπάντησε στὸ ἐρώτημα γιὰ ποιά Πατρίδα ἔγινε ἡ Ἐπανάσταση τοῦ 1821. Ἡ ἐπανάσταση αὐτὴ ξεκίνησε ἀπὸ τὶς Παραδουνάβιες Ἐπαρχίες μὲ σκοπὸ νὰ ἀναστηθῇ τὸ «Ρωμαίϊκο». Ἀνέλυσε τί εἶναι ἡ Ρωμηοσύνη καὶ πῶς μὲ τὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821 σχηματίσθηκε τὸ πρῶτο Ἑλληνικὸ Κράτος, μὲ ὁρισμένες προϋποθέσεις σὲ βάρος της Ρωμηοσύνης, ἡ ὁποία λειτουργοῦσε μὲ οἰκουμενικὰ πρότυπα. Ἀκριβῶς γι’ αὐτὸν τὸν λόγο ἀναπτύχθηκε στὴν συνέχεια ἡ «Μεγάλη Ἰδέα», ἡ ὁποία μεγάλωσε τὰ ὅρια τοῦ πρώτου Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλὰ πνίγηκε μὲ αἷμα κατὰ τὴν Μικρασιατικὴ Καταστροφή. Σήμερα δυστυχῶς, ζοῦμε ἕναν πολιτιστικὸ διχασμό. Ἀνέφερε ὅτι ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας ὑπέβαλε σχέδιο στὸν Τσάρο τῆς Ρωσίας ποὺ προέβλεπε τὴν Κωνσταντινούπολη ὡς Πρωτεύουσα πέντε ἡμιαυτόνομων Κρατῶν (Δακία, Σερβία, Ἤπειρος, Μακεδονία, Ἑλλάδα) ἀλλὰ ἀπορρίφθηκε ἀπὸ τὸν Τσάρο μὲ διάσπαση τῆς Ρωμηοσύνης, ποὺ δὲν ἐξυπηρετοῦσε τὰ σχέδιά του καὶ τὰ σχέδια τῶν δυτικῶν Κρατῶν.
- Στὴν πέμπτη ἑνότητα παρουσίασε τὸ δίλημμα ποὺ ἀντιμετώπισαν οἱ Ἀρχαῖοι Χριστιανοί, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ διὰ μέσου τῶν αἰώνων γιὰ τὴν ἀντινομία μεταξὺ τῶν δύο Πατρίδων. Σὲ αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι σημαντικὰ ὅσα ἔγραψε ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ γιὰ τὸ διπλὸ «σύστημα πατρίδος». Οἱ Χριστιανοὶ αἰσθάνθηκαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ὅτι ἀνήκουν στὸ «τρίτον γένος», ἔχουν «νέα πατρίδα», ἀλλὰ καὶ ἡ εἰδωλολατρικὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ἀπαιτοῦσε ὑποταγὴ στὸν Αὐτοκράτορα. Ἔτσι ἡ σύγκρουση τῶν δύο Πατρίδων ἦταν ἀναπόφευκτη. Ἔτσι ἑρμηνεύεται τὸ μαρτύριο. Στὴν ἱστορία παρουσιάστηκαν δύο τάσεις, ἡ μία ἦταν φυγὴ στὴν ἔρημο ὅπου καὶ λατρεύονταν ὁ Χριστὸς ὡς μόνος Κύριος, ἡ ἄλλη ἦταν ἡ οἰκοδόμηση τῆς Χριστιανικῆς Αὐτοκρατορίας, Καὶ οἱ δύο τάσεις ἀπεδείχθηκαν ἀνεπαρκεῖς καὶ ἀνεπιτυχεῖς. Τελικὰ ἡ Ἐκκλησία ἐργάζεται στὸν κόσμο αὐτὸ γιὰ τὴν σωτηρία, ὅμως ὀφείλει νὰ παρουσιάσει στὴν ἱστορία τὸν μέλλοντα κόσμο, ὁ Χριστιανὸς νὰ αἰσθάνεται ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι τὸ προκεχωρημένο φυλάκιο τοῦ οὐρανοῦ στὴν γῆ. Κατέληξε, ὅτι ἀγαποῦμε τὸν Θεὸ καὶ τὴν Πατρίδα μας, ὅπου γεννηθήκαμε, δὲν εἴμαστε οὔτε ἐθνοφυλετικοὶ οὔτε διεθνιστές, ἀλλὰ εἴμαστε Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι, οἰκουμενικοί. Προερχόμαστε ἀπὸ δύο Μεγάλους Πολιτικοὺς τὸν Μ. Ἀλέξανδρο καὶ τὸν Μ. Κωνσταντῖνο, ἀλλὰ ἐμπνεόμαστε ἀπὸ δύο μεγάλους Πατέρες τὸν Μέγα Ἀθανάσιο καὶ τὸν Μέγα Βασίλειο.
Γενικὰ οἱ Χριστιανοί, κατὰ τὸν ἄγνωστο Ἀπολογητικὸ τοῦ 2ου αἰῶνος στὴν Ἐπιστολή του πρὸς Διόγνητον, «ἔχουσιν Πατρίδα, ἀλλὰ ὡς πάροικοι». Ζοῦμε σὲ ἕνα κράτος, ἀλλὰ τὸ πολίτευμά μας εἶναι στοὺς οὐρανοὺς κατὰ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο. Δὲν ἔχουμε ἐδῶ «μένουσαν πόλιν», ἀλλὰ «τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν». Καὶ κατὰ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο δὲν εἴμαστε «πολῖτες», ἀλλὰ «ὀδίτες». Ἔτσι ἀπὸ τὴν φιλοθεία φθάνουμε στὴν φιλοπατρία καὶ ἀπὸ τὴν ἐπίγεια πατρίδα φθάνουμε στὴν οὐράνια πατρίδα καὶ μὲ αὐτὴν τὴν προοπτικὴ ὑπερβαίνουμε κάθε ἀντινομισμὸ καὶ ἐθνοφυλετισμό.
Ὁ Ποιμενάρχης κ. Δαμασκηνὸς εὐχαρίστησε θερμὰ καὶ πάλι τὸν ἐκλεκτὸ ὁμιλητὴ γιὰ τὴν ἐμπεριστατωμένη εἰσήγησή του. Στὴ συνέχεια ἀπένειμε στὸν Μητροπολίτη κ. Ἰερόθεο τὴν Ἀνώτατη Τιμητικὴ Διάκριση τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἤτοι τὸν Χρυσοῦν Σταυρὸν μετὰ Μεταλλίου, ἐκφράζοντας τὴν ἀπεριόριστη ἀγάπη ὅλων πρὸς τὸ πρόσωπό του, τὸν ἀπέραντο σεβασμὸ καὶ τὴν ἀναγνώριση τῆς θεολογικῆς του πορείας μέσα στὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ θεολογικὰ πράγματα. Τὸν χαρακτήρισε ὡς τὸν ἐπιφανέστερο θεολόγο τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας, μὲ ἕνα τεράστιο συγγραφικὸ ἔργο ποὺ ἔχει μεταφραστεῖ σὲ δεκάδες ξένες γλῶσσες. Ἀκολούθησε ἡ ἀνάγνωση τοῦ βιογραφικοῦ τοῦ τιμωμένου Ἱεράρχου ἀπὸ τὸν Πρωτοπρεσβυτέρου Ἰωάννη Γκιάφη καὶ ἡ περικόσμηση τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου μὲ τὸν Χρυσὸ Σταυρὸ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας.
